Böbrek Taşı HastalığıKidney Stone Disease
Böbrek taşı hastalığı, üriner sistemin en sık karşılaşılan patolojilerinden biri olup doğru yaklaşımla başarıyla tedavi edilebilir.Kidney stone disease is one of the most common urological conditions — preventable and treatable with the right approach.
Taş idrar yollarında mineral tuzlarının çökerek birikmesi sonucu oluşmaktadır. Taş genellikle böbreklerde oluşmaklar birlikte mesanede de oluşabilmektedir. Böbrekte taşın nasıl oluştuğu tam olarak bilinmemesine rağmen bir takım teoriler mevcuttur. Üriner sistem taş oluşumunda pek çok sebep mevcuttur. Genetik yatkınlık, beslenme ve coğrafi özelliklerde taş oluşum nedenlerindendir. Ülkemizde Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Ege bölgesinde diğer bölgelere nazaran daha çok taş hastalığı görülmektedir.
Taş hastalığı nedir?
Kaç çeşit böbrek taşı vardır?
Böbrek taşları genellikle kalsiyum oksalat, kalsiyum fostat, ürik asit taşları, magnezyum taşları ve sistin taşlarından oluşmaktadır. Genelllikle taşların belirtileri aynı olmasına rağmen taşların yaklaşık olarak %75 i kalsiyum taşlarıdır. Daha az sıklıkla fosfat ve ürik asit taşları görülür. Taşların analiz edilip cinsinin belirlenmesi taş tedavisinin planlanması, tekrarının önlenmesi ve diyet planlanması açısından çok önemlidir.
Belirtiler nelerdir?
Taş eğer böbrekte ise yıllarca belirti vermeyebilir. Zamanlar böbreğin çalışmasını etkileyerek böbreğin kaybına veya böbrek kanseri gibi bir takım hastalıklara sebep olabilmektedir. Böbrekte çok ağrıya sebep olmayan taş böbekte çıkıp üretere düştüğünde şiddetli yan ağrısı mide bulantısı , kusma ve taşın yerine göre kasığa vuran ağrıya sebep olur. Sıklıkla bu şikayetlere idrarda kan da eşlik eder.
Taş oluşumundan kurtulmak mümkün mü? Nasıl bir diyet uygulanmalı?
Bazı taş hastalıklarında taşın yeniden oluşumu veya oluşmuş taşın eritilmesi mümkündür. Fakat bu durum her taş cinsi için geçerli değildir. Yeni taş oluşumundan korunmak ve mevcut taşın eritilmesi için bazı kriterler mevcuttur.
Taşın cinsinin belirlenmesi (örneğin kalsiyum oksalat taşı, enfeksiyon taşı, ürik asit taşı ve sistin taşı gibi) tedavide ve tekrarın önlenmesinde önemli bir kriterdir.
Taş düşürme sıklığı önemlidir. 10 yıl içinde sadece bir kez küçük bir taş düşüren hastada ayrıntılı bir analize pek gerek yoktur. Ancak özellikle sık aralıklarla taş düşüren veya taş oluşturan hastalarda ayrıntılı analiz yapılması çok gereklidir.
Böbrekleri sık sık taş yapan hastalarda mutlaka taşın analizi ve ayrıca kan ve idrarda metabolik analizlerin yapılması gereklidir. Bu analizlerde taş oluşumuna yol açan ve düzeltilebilecek nedenler araştırılmaktadır. Örneğin bağırsaktan kalsiyum emilimi fazla ise buna göre diyet verilmelidir. Böbrekten kalsiyum atılımı fazla ise diyette kısıtlamaya gerek yoktur. Her iki durumda da kalsiyum taşı olmasına rağmen birisine diyet kısıtlaması diğerine ise böbreğe etkili idrar söktürücü ilaç kullanılmaktadır.
İdrarın PH sının değiştirilmesi bile taşların taşların önlenmesinde ve eritilmesinde etkilidir. Ayrıca paratiroid bezinin kötü çalışması şiddetli taş hastalığına sebep olmaktadır.
Diyet uygulanmasında ise dengeli beslenme, bol miktarda sıvı tüketimi, kırmızı etin ve tuz un kısıtlanması önemlidir. Ayrıca eşlik eden metabolik hastalıkların (diyabet, yüksek tansiyon..) kontrol altına alınması taş oluşum riskini azaltmaktadır.
Taş hastaları ne kadar su içmelidir?
Tas oluşumunu engellemek için günde en az 2,5 litre idrar çıkaracak şekilde su
tüketilmelidir.
Bazı hastalar bira içmenin taş hastalığını önlediğini ve taş düşürmeyi kolaylaştırdığı gibi yanlış bir inanış içinde bize başvurmaktadır. 1970 li yıllarda Polonya da yapılan bir çalışmada daha çok bira ve tereyağı tüketenlerde daha az böbrek taşı olduğu saptanmış. Ancak daha sonra yapılan hiçbir çalışmada bu bulgular doğrulanmamıştır. Bu iddia bilimsel olarak doğru kabul
edilmemektedir. Doğrusu taşı olan hastaların bol su içmeleridir.
Taşı olan hastalar süt ve süt ürünlerini tüketebilir mi?
Süt ve süt ürünleri kalsiyumdan zengindir. Taşların çok büyük bir kısmı da kalsiyum taşlarıdır. O halde kalsiyumu diyetten kısıtlarsak taş oluşumu azalır gibi bir düşünce yanlıştır. Kalsiyum taşlarının çok azı diyetteki kalsiyum ile ilgilidir. Kandaki kalsiyumun ana kaynağı kemiklerdir. Diyetteki kalsiyum bazı özel durumlar dışında şiddetli olarak kısıtlanmaz. Bazı durumlarda kan kalsiyumu normal olsa bile kalsiyumun börekten fazla atılması taş oluşumunu arttırır.
Özellikle büyüme çağı ve menapoz sonrası osteoporoz riskinin çok olduğu durumlarda kalsiyum kısıtlaması zararlı bile olabilir. Ayrıca bazen diyetteki kalsiyum kısıtlaması diğer taş oluşumunu arttıran oksalatın bağırsaktan emilimini arttırabilir. Son yapılan Amerikan Üroloji Kongresinde kan kalsiyumunu arttıran D vitaminin alınmasının sakıncası olmadığı belirtilmiştir. Osteoporoz hastalarında kişide taş olması halinde bile yemeklerle birlikte 1000 miligramı geçmemek kaydıyla kalsiyum kullanılabileceği bile söylenmektedir.
ESWL Tedavisi (Vücut dışından şok dalgaları ile taş kırma) Nedir?
Normalde 6-15 mm boyutundaki taşlar için ilk uygulanamsı gerekn tedavilerden biridir. Şok dalgaları bir noktada yoğunlaştırılarak taş kırma işlemidir. son derece güvenili bir metotdur. Genellikle aneztezi gerektirmez. Ayaktan uygulanan bir tedavidir. İlaç tedavisi ve bol su ile düşmeyen 6-7 mm altındaki taşlara da uygulanabilir.
Bu kadar avantajının yanında önemli dezavantajları da vardır. her taş ne yazık ki ESWL tedavisi ile kırılamamaktadır. taşın bulunduğu yere ve sertlik derecesine göre %60-0 oranında başarılı olabilmektedir. ayrıca tedavi süresinin 1-1,5 ay sürmesi önemli bir dezavantajlarından biridir. Bu durum böbrekteki hasarın artmasına sebep olmaktadır. ayrıca taşın odaklanmasında XR kullanıldığı için hasta az miktarda da olsa radyasyona maruz kalmaktadır. ultrason ile odaklayan cihazlar da mevcut olmasına rağmen bu cihazlarda taş parçası üretere girdiğinde çaresiz kalınabilmektedir.
ESWL tedavisinde taşın önceden kırılıp kırılmayacağını anlamak ve bu arada böbreğin zarar görmemesini sağlamak iyi bir ürolojik değerlendirmeyi gerektirmektedir. Son dönemde kontrassız bilgisayarlı tomografi taşın ESWL tedavisi ile kırılıp kırılmayacağını öngörebilmektedir. Bilgisayarlı Tomografide taşın sertliği konusunda ESWL tedavisine başlamadan önce fikir sahibi olunup tedavi seçiminde zaman kaybı önlenmeye çalışılmaktadır.
- Kanama diyatezi olan hastalarda,
- Aşırı kilolu hastalarda
- Kas iskelet sistemi deformitesi bulunan hastalarda
- 2 cm den küçük böbrek taşlarında
- Vücut dışından şok dalgaları ile taş kırma (ESWL) tedavisi ile kırılamayan böbrek taşlarında primer tedavi olarak kullanılmaktadır.
What Is Kidney Stone Disease?
Kidney stone disease (urolithiasis) is one of the most common urological conditions, affecting approximately 10–15% of the population over a lifetime. Stones form when minerals such as calcium, oxalate, and uric acid concentrate and crystallise in the urine.
Risk Factors
Insufficient fluid intake, high-salt diet, excessive animal protein, recurrent urinary tract infections, certain metabolic conditions (hyperparathyroidism, gout), and a family history of stones all increase risk.
Symptoms
A stone lodged in the ureter causes severe, colicky flank or groin pain (renal colic), nausea, and blood in the urine. Kidney stones that are not obstructing may be entirely asymptomatic.
Diagnosis
Low-dose CT of the abdomen and pelvis is the gold standard for detecting stones. Ultrasound is used as an initial screen and for follow-up, particularly in pregnant patients and children.
Prevention
Drinking 2–2.5 litres of water daily is the single most effective preventive measure. Reducing salt intake, moderating animal protein, and treating underlying metabolic conditions significantly reduce recurrence risk.
Sık Sorulan Sorular
Frequently Asked Questions
İdrardaki kalsiyum, oksalat, ürik asit gibi maddelerin kristalleşmesiyle oluşur. Az su içmek, yüksek tuz ve protein tüketimi başlıca risk faktörleridir.
They form when minerals such as calcium, oxalate, and uric acid in the urine crystallize and accumulate.
4 mm altındaki taşların büyük kısmı bol sıvı ve ilaç desteğiyle kendiliğinden düşebilir. Daha büyük taşlar müdahale gerektirir.
Most stones smaller than 4 mm pass spontaneously with adequate fluid intake and medication support.
Günde 2–2.5 litre su içmek, tuzu azaltmak ve metabolik risk faktörlerini düzenlemek nüks riskini önemli ölçüde azaltır.
Drinking 2–2.5 litres of water daily, reducing salt intake, and managing metabolic risk factors significantly reduce recurrence risk.
Böbrek taşı hastalığı, yeterli hidrasyon ve diyet değişiklikleriyle nükstan önemli ölçüde korunulabilir. Yedi kanıta dayalı strateji taş oluşumunu azaltır.
Kidney stone disease affects a large proportion of the population. Adequate hydration, dietary changes, and appropriate treatment prevent recurrence.
Merak edilenler
Common questions
İdrardaki kalsiyum, oksalat, ürik asit gibi maddelerin kristalleşmesiyle oluşur. Az su içmek, yüksek tuz ve protein tüketimi başlıca risk faktörleridir.
They form when minerals such as calcium, oxalate, and uric acid in the urine crystallize and accumulate.
4 mm altındaki taşların büyük kısmı bol sıvı ve ilaç desteğiyle kendiliğinden düşebilir. Daha büyük taşlar müdahale gerektirir.
Most stones smaller than 4 mm pass spontaneously with adequate fluid intake and medication support.
Günde 2–2.5 litre su içmek, tuzu azaltmak ve metabolik risk faktörlerini düzenlemek nüks riskini önemli ölçüde azaltır.
Drinking 2–2.5 litres of water daily, reducing salt intake, and managing metabolic risk factors significantly reduce recurrence risk.
Diğer tedaviler
Other treatments
Doğru tedaviyi birlikte belirleyelim
Let's find the right treatment together
Sorularınız ve randevu için bize ulaşın.
Reach out with your questions and to book.